به همین مناسبت، با محمدجواد استادی، مدیر کلان پروژه «مکتب هنر رضوی»، نویسنده، طراح و کارگردان هنری این مجموعه، درباره ایده شکلگیری، رویکرد محتوایی و موضوعات «غریبآشنا» گفتوگو کردهایم. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
جناب آقای استادی، ایده تولید مجموعه تلویزیونی «غریبآشنا» چگونه شکل گرفت؟
یکی از مسئولیتهای آستان قدس رضوی، بهرهگیری از ظرفیت مناسبتهای مذهبی برای گسترش فرهنگ و معارف رضوی است. امام رضا (ع) در ذهن، عاطفه و زندگی مردم ایران حضوری عمیق و گسترده دارند؛ اما این حضور باید بیش از گذشته در قالب یک منظومه معرفتی، اجتماعی و فرهنگی صورتبندی شود تا بتواند در زندگی امروز نیز مؤثر و راهگشا باشد. در پیام امام شهید (رحمتالله علیه) به پنجمین کنگره جهانی امام رضا (ع) نیز بر ضرورت فراهمکردن زمینه شناخت بیشتر آن حضرت و جاریشدن فرهنگ رضوی در عرصههای گوناگون زندگی انسان معاصر تأکید شده بود.
بر همین اساس، مؤسسه آفرینشهای هنری و مرکز رسانه و ارتباطات آستان قدس رضوی، طراحی و تولید مجموعه «غریبآشنا» را در دستور کار قرار دادند.
«غریبآشنا» قرار است چه تصویری از امام رضا (ع) به مخاطب ارائه کند؟
در این مجموعه تلاش کردهایم تصویری جامع، اندیشهمحور و درعینحال معاصر از امام رضا (ع) ارائه کنیم؛ تصویری که از بازنماییهای رایج و صرفاً مناسبتی فراتر برود.
هدف این است که امام رضا (ع) تنها بهعنوان شخصیتی تاریخی و معنوی معرفی نشوند، بلکه مخاطب با امام علم، فقاهت، اخلاق، جامعه و تمدن روبهرو شود؛ امامی که حضور و هدایت او میتواند برای پرسشهای امروز انسان و جامعه نیز معنا و پاسخ داشته باشد.
این رویکرد، امکان پیوند میان مطالعات تاریخی، حدیثی و کلامی با مطالعات اجتماعی و فرهنگی معاصر را فراهم میکند و نشان میدهد که معارف رضوی صرفاً متعلق به گذشته نیست، بلکه از ظرفیتی زنده و امتداد پذیر برخوردار است.
پرسشمحوری مجموعه «غریبآشنا» چیست؟
پرسش اصلی این مجموعه آن است که امام رضا (ع) چه تصویری از انسان مؤمن، جامعه دینی و رهبری الهی در اختیار ما قرار میدهند و این تصویر چگونه میتواند در تاریخ معاصر و زندگی امروز امتداد پیدا کند.
در هر قسمت، یکی از ابعاد شخصیت، اندیشه و میراث امام رضا (ع) انتخاب شده و با حضور اندیشمندانی از حوزه و دانشگاه مورد بحثوبررسی قرار گرفته است.
تلاش ما این بوده که گفتوگوها تنها به بیان اطلاعات تاریخی محدود نشوند، بلکه به فهم دلالتها و ظرفیتهای امروزین سیره رضوی نیز کمک کنند.
این مجموعه چه نسبتی میان سیره رضوی و مسائل امروز برقرار میکند؟
یکی از اهداف اصلی برنامه، تبیین نسبت میان سیره رضوی و مسائل انسان معاصر و جامعه امروز است. معارف رضوی نباید صرفاً در محدوده مطالعات تاریخی باقی بماند؛ بلکه باید بتواند در شناخت مسائل زمانه و یافتن مسیرهایی برای مواجهه با آنها نقشآفرینی کند.
بر همین مبنا، تلاش کردهایم مباحث تاریخی، حدیثی و کلامی را در پیوند با مطالعات اجتماعی و فرهنگی جدید مطرح کنیم تا مخاطب بتواند امتداد آموزههای رضوی را در زندگی فردی و اجتماعی خود، مشاهده کند.
البته مقصود، ارائه پاسخهای ساده و آماده برای مسائل پیچیده امروز نیست؛ بلکه هدف آن است که نشان دهیم سیره و اندیشه امام رضا (ع) چه افقهایی برای اندیشیدن درباره انسان، اخلاق، جامعه، علم، فقاهت و تمدن پیش روی ما قرار میدهد.
موضوعات پنج قسمت برنامه چگونه انتخاب شدهاند؟
هر قسمت به یکی از ساحتهای مهم شخصیت و اندیشه امام رضا (ع) اختصاصیافته است. قسمت نخست به نسبت امام رضا (ع) با جامعه و مردم میپردازد. موضوع قسمت دوم، امام رضا (ع) و تمدن است و در قسمت سوم، جایگاه آن حضرت در حوزه علم و فقاهت بررسی میشود.
قسمت چهارم به امام رضا (ع) و اخلاق اختصاص دارد و در قسمت پنجم نیز تلاش کردهایم شخصیت، سیره و اندیشه آن حضرت را از منظر امام شهید (رحمتالله علیه) بازخوانی و به جامعه معرفی کنیم.
این موضوعات بهگونهای انتخاب شدهاند که در کنار یکدیگر، تصویری نسبتاً جامع از ابعاد علمی، فقهی، اخلاقی، اجتماعی و تمدنی شخصیت امام رضا (ع) ارائه دهند.
درعینحال، هر قسمت دارای پرسش و مسئله مستقلی است و میتواند مخاطب را با یکی از ظرفیتهای کمتر دیدهشده معارف رضوی آشنا کند.
یکی از قسمتهای برنامه به بازخوانی شخصیت امام رضا (ع) از منظر امام شهید (رحمتالله علیه) اختصاصیافته است. در این باره بیشتر توضیح میدهید؟
ببینید، نگاه امام شهید (رحمتالله علیه) به شخصیت و اندیشه امام رضا (ع)، نگاهی عمیق، تمد نی و معطوف به نیازهای انسان معاصر بود.
در این نگاه، امام رضا (ع) تنها موضوع ارادت فردی یا زیارت شخصی نیستند؛ بلکه سیره و معارف آن حضرت میتواند سرچشمهای برای معنویت، اخلاق، جامعهسازی، مبارزه، گفتوگو و شکلگیری تمدن باشد.
امام شهید (رحمتالله علیه) همواره بر ضرورت افزایش شناخت جامعه از امام رضا (ع) و جاریشدن فرهنگ رضوی در عرصههای مختلف زندگی تأکید داشتند. ازاینرو، در قسمت پایانی مجموعه تلاش کردهایم این منظومه فکری را بازخوانی کنیم و نشان دهیم که چگونه میتوان معارف و سیره رضوی را از سطح شناخت تاریخی و عاطفه شخصی فراتر برد و در متن زندگی، فرهنگ و مسائل جامعه امروز امتداد داد.
این قسمت در حقیقت میکوشد نسبت میان ارادت، معرفت و مسئولیت اجتماعی را روشن کند؛ زیرا در نگاه امام شهید (رحمتالله علیه)، پیوند با امام رضا (ع) تنها به حضور در حرم و تجربهای شخصی محدود نمیشود، بلکه باید در نوع نگاه ما به انسان، جامعه، اخلاق و آینده نیز اثر بگذارد.
نظر شما